Zastanawiałeś się kiedyś co Tobą kieruje? Na ile jesteś wolny, na ile zależny, chociażby od biologii? W dobrej odpowiedzi na te pytania pomoże Ci kilka podstawowych pojęć.

wartosci

Naszym zachowaniem kierują potrzeby i wartości.

Potrzeby kierują nami, wymuszając pewne zachowania. Mamy potrzeby biologiczne i emocjonalne. Jeśli nasze potrzeby są niezaspokojone umieramy, lub przynejmniej bardzo cierpimy. Jeśli nam zabrać jedzenie, picie, powietrze - umrzemy. Jeśli nam zabrać poczucie własnej godności, bycia kochanym, poczucie sensu życia - będziemy cierpieć. 

Jednak istnieją też wartości. One nas pociągają. Czasem ludzie są w stanie poświęcić swoje potrzeby w obronie wartości - jak na przykład ktoś oddający swoje życie za przyjaciół, czy Ojczyznę. Czym zatem są te wartości?

Wartość to idea lub przedmiot, której przypisujemy ważną rolę w swoim życiu.

Dążenie do nich wynika z wolnego wyboru człowieka (w odróżnieniu od potrzeb, które wpływają na zachowania człowieka niezależnie od jego woli).

Wartość jest wartością samą w sobie – nie służy osiągnięciu celu poza nią samą. Dlatego niektóre rzeczy, które popularnie wydają się wartościami - nie są nimi. Na przykład pieniądze nie są tak naprawdę wartością. Są tylko środkiem do celu - do zaspokajania swych potrzeb (np. jedzenia) lub do realizowania wartości (np. wpłacanie pieniędzy na czyjąś operację w imię obrony wartości jaką jest życie człowieka). 

Można zidentyfikować szereg wartości uniwersalnych i trwałych, tzn. pojawiających się w wielu kulturach i niezmiennych mimo upływu czasu.

PRZYKŁADY WARTOŚCI
godność osoby, wolność myśli i słowa, sprawiedliwość, dobro, życie człowieka, szacunek dla osób, poszanowanie przyrody, solidarność, pokój, uczciwość.

PRZYKŁADY PSEUDOWARTOŚCI
pieniądze, sława, prestiż.

Wartości mają jeszcze jedną cechę. Są dość ogólne, abstrakcyjne. Dlatego wymyślono normy - przepisy pokazujące jak realizować wartości w swoim życiu. 

Normy to inaczej  powinności, nakazy, zakazy, sposoby i metody realizacji wartości.

Powinny być proste, zrozumiałe, pomagać żyć w zgodzie z wartościami. Dlatego dla tej samej wartości będą istnieć różne normy, w zależności od tego, kogo dotyczą .

Dla przykładu - dla wartości OBOWIĄZKOWOŚĆ będą różne normy w zależności od wieku.

Przedszkolakowi powiemy, że obowiązkowość to np. sprzątanie po sobie i układanie zabawek w pokoju.

Dla ucznia obowiązkowość będzie wyrażała się w normach: "odrabiaj zadania domowe, wypełniaj obowiązki domowe, ucz się systematycznie".

Dorosły z kolei będzie miał normę: "bądź punktualnie w pracy, wypełniaj swoje obowiązki służbowe". 

Poniżej pokazujemy kilka przykładów wartości i norm dla różnego wieku, może i Ty wymyślisz z kolegami konkretne normy dla ważnych dla Was wartości?

Ciąg dalszy nastąpi: "Jak rozpoznać swoją prawdziwą hierarchię wartości?"

Zobacz też inne plakaty opracowane na naszych warsztatach. 

odpowiedzialnosc

honor

Artykuły pokrewne

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

pytam.edu.pl korzysta z plików cookie Czytaj więcej…

Akceptuję pliki cookie
Masz możliwość samodzielnej zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce internetowej. Jeśli nie wyrażasz zgody, prosimy o zmianę ustawień w przeglądarce lub opuszczenie portalu.
 
Dalsze korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies w przeglądarce oznacza akceptację plików cookies, co będzie skutkowało zapisywaniem ich na Twoich urządzeniach przez pytam.edu.pl i subdomeny.
 
Informacji odczytanych za pomocą cookies używamy w celach statystycznych.  W przypadku zapisania się na newsletter uzyskane dane zostaną przetworzone zgodnie z naszą polityką prywatności. http://pytam.edu.pl/rodo
 
Masz prawo do cofnięcia wyrażonej zgody w dowolnym momencie. Wycofanie zgody nie ma wpływu na zgodność z prawem przetwarzania Twoich danych, którego dokonano na podstawie udzielonej wcześniej zgody.